Het verdriet van Mulder

17 augustus 2014

Hoe prettig het ook kijken was naar het veelgeprezen commentaar van kwajongen-op-jaren Jan Mulder tijdens de wedstrijdbeschouwingen van het WK Voetbal in Brazilië, zijn bespiegelingen vooraf waren heerlijk voer voor romantici en taalliefhebbers, maar kaatsten dikwijls de bal mis. Gebaseerd op intuïtie en emotie liet Jan zich tot uitspraken verleiden als ‘Nederland haalt de tweede ronde niet’ en ‘Fuck het systeem’. Achteraf bleek dat Nederland nog verder dan de Belgen kwam en dat het spelsysteem dat Louis Van Gaal daarvoor had bedacht – samen met de supervorm waarin Arjan Robben verkeerde – de sleutel tot het succes van Oranje was. De uitspraken waarvoor Mulder herinnerd zal worden, behoren dan ook tot het randgebeuren. ‘Een beetje dom is ook wel lekker’, of ‘In een beetje een stille straat… tuut tuut’.

Dat is ook niet meer dan normaal. Jan Mulder bracht entertainment. Volksvermaak. Geen grote ploeg die Mulder zal inschakelen om zijn visie op hun voetbal uit de doeken te doen en hun spelsysteem daarop te baseren of te luisteren naar welke speler ze nu moeten kopen. Nee, de ploegen van de grote competities baseren zich steeds meer op statistische modellen. Het voetbal is één van de laatste wereldsporten die dat doet. Wie de film ‘Moneyball’ met Brad Pitt gezien heeft, kent het verhaal van Billy Bean. Deze honkbalmanager stelde bij de financieel armlastige club Oakland Athletics een ploeg samen van goedkope, maar statistisch gezien zeer efficiënte honkballers. Met een goedkoop samengestelde ploeg gebaseerd op dit statistisch systeem, de ‘sabermetrics’, haalden de Athletics, normaal gezien een staartploeg, 2 jaar op rij de play-offs, in 2002 en 2003. De ploeg met een budget van €41 miljoen nam de maat van ploegen met drie keer dat budget. Nadien werden statistische beoordelingsmethodes door alle ploegen in de competitie gekopieerd.

Op het wereldkampioenschap hanteerde de Fifa een naar het sponsorende oliebedrijf genoemd model, de ‘Castrol Player Index’, om een waarde toe te kennen aan elke speler. Gebaseerd op het aantal geslaagde passen, het aantal doelpunten en een rist andere variabelen kreeg iedere speler een quotering op 10. Dat het model nog niet op punt staat, mag blijken uit bijvoorbeeld de koppositie die David Luiz in deze rangschikking innam na de achtste finales met een score van 9,79 op 10. David Luiz, de houterige verdediger van Chelsea die voor €50 miljoen naar PSG verkaste en in de halve finale tegen Duitsland in 20 minuten tijd tureluurs gespeeld werd door een Duits team dat finaal met 7-1 de wedstrijd won. De man waarover Frank Raes tijdens die match zei ‘Er is iemand bij PSG die nu het reçuutje aan het opdiepen is’.

Maar toch zullen die statistische methodes in de volgende jaren steeds meer aan belang winnen. ProZone Sports is op vandaag een toonaangevende leverancier van sportanalyses dat diverse producten aanbiedt. ProZone Recruiter bijvoorbeeld, is een online analyseplatform dat ondersteuning biedt bij talentscouting en spelerswerving. Maar ook spelersperformantie, video-analyse en het scouting van de tegenstander kan via producten van ProZone Sports gebeuren. De software van ProZone wordt gebruikt door 300 teams waaronder heel wat uit de rijkere Britse, Russische, Spaanse en Franse competities.

Half augustus sloot ProZone een samenwerkingsakkoord af met Sports Interactive. Sports Interactive maakt videogames, waaronder het succesvolle Football Manager. In de meer dan 20 jaar dat Football Manager ontwikkeld wordt, legde het eveneens een gigantische database aan van gegevens over spelers. Deze gegevens zullen nu worden geïntegreerd in ProZone Recruiter, waarin de gegevens van meer dan 80.000 spelers wereldwijd consulteerbaar zijn.

Het laat zich raden dat in de toekomst wellicht ook gebruikersgegevens zullen geïntegreerd worden in de databases van ProZone Recruiter. Welke spelers worden dikwijls gekozen door gamers om getransfereerd te worden, of met welke ploegen spelen gamers het liefst? Waarschijnlijk wordt in de toekomst de commerciële waarde van een speler mede door deze informatie bepaald.

Geen enkel statistisch systeem zal kunnen voorspellen dat Robin Van Persie, spits van Manchester United met een jaarloon van ruim €14 miljoen, met een magistraal kopbaldoelpunt de basis voor een Nederlandse overwinning tegen uittredend wereldkampioen Spanje zal leggen. Maar misschien maakt dergelijk systeem wel duidelijk dat James Rodriguez, spits van AS Monaco met een jaarloon van iets meer dan €1 miljoen, een even grote zekerheid op prachtige doelpunten zou worden op het WK. En kon Real Madrid zich wat centen besparen op de bijna €80 miljoen transfersom en het jaarlijks loon van €7 miljoen dat ze voor Rodriguez na zijn mooie WK op tafel legde door vroeger het talent van Rodriguez te erkennen.

Bronnen:
‘Voetbal is een sport van 56 minuten’, Jef Van Baelen, Knack nr 28 van 9 juli 2014, Roularta Media Group
‘Grote clubs gaan werken met database Football Manager’, De Morgen 13 augustus 2014, De Persgroep